Giriş Yap
  Üye Ol!
» » Laz alfabesi


Laz alfabesi

Değerli okurlarımız. Gerek Lazca bilen gerek bilmeyen arkadaşlarımızın en çok sorduğu sorudur "Laz harflerinin okunuşları nasıl?" Bu anlamda Lazca bilen ve bilmeyen herkese hitap edecek bir çalışma yapmak istedim. Laz alfabesini öğrenmeye yönelik bu çalışmada en dikkat çeken husus Laz alfabesini yazılı, görüntülü ve sesli olarak aynı anda görebilmenizdir. Bu anlamda umuyorum ki Laz alfabesinin öğrenilmesine katkı sağlayacaktır.
Bu çalışmamızda aynı zamanda Lazlar kimdir, nerede yaşar sorusuna da  yanıt bulabilecek, Laz alfabesini
resimli, sesli ve yazılı görebilecek, örneklerle pratik yapabileksiniz.

LAZLAR KİMDİR? LAZLAR NERELERDE YAŞARLAR?

Lazlar, Lazca konuşanlardır. Türkiye'nin kuzeydoğusunda, tarihte Lazistan olarak adlandırılan- Doğu Karadeniz Bölgesinde, Artvin'in Hopa (Xopa), Arhavi (Arkabi), Borçka (Borçxa) ilçeleri ve Rize'nin Fındıklı (Viǯe), Ardeşen (Artaşeni), Pazar (Atina), Çamlıhemşin (Vija) ilçelerinde; göçmen olarak İkizdere'nin Merkeze yakın 6 Köyünde ve Güneyce beldesinde 93 Harbi olarak bilinen 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşından dolayı Batum, Hopa ve Arhavi'den göç ederek yerleştikleri Gölcük, Yalova, İzmit, Sapanca, Kocaeli/Kandıra, Karasu, Düzce, Akyazı, Akçakoca, Samsun, Baruthane, Vezirköprü, Ladik , Kavak, Havza, Balıkesir/manyas gibi yerlerde yaşamaktadırlar. Bu insanlar kendilerine has dilleri olan Lazca konuşurlar. Ayrıca Gürcistan başta olmak üzere bir çok ülkede de   Lazlar  yaşamaktadırlar.
Lazca konuşulan   ve Lazların yaşadığı yerleri yazıyor olmamız; Diğer yerlerde yaşamıyorlar anlamı vermemektedir. Böyle alan kısıtlamaları genel itibari ile doğru değildir.


LAZ ALFABESİ GİRİŞ
Laz Alfabesinde 35 harf vardır.
Lazca yazıldığı gibi okunur. Yani her sesin karşılığında harf vardır.

LAZ ALFABESİ

Büyük Harfler:
A B C Ç Ç̌ D E F G Ğ H X İ J K Ǩ Q L M N O P P̌ R S Ş T Ť U V Y Z Ž Ʒ Ǯ

 

Küçük Harfler:
a b c ç ḉ d e f g ğ h i j k ǩ l m n o q p ṕ r s ş ʒ ǯ t ť u v x y z

Laz alfabesi

 


Türkçeden Ayrı Harfler
Yukarıda geçen harflerin bazıları  (ḉ ǩ q ṕ ʒ ǯ ť x z')  Türkçede olamayan 9 harf olduğunu görüyorsunuz.
Laz Alfabesindeki 9 harf (ḉ ǩ q ṕ ʒ ǯ ť x z') dışındaki harfler Türkçe ile aynıdır. Ğ harfi Lazcada yumuşatılmadan kullanılır.
Lacada  3 harf (I i, Ü ü, Ö o)  harfleri yoktur. Kullanılmamaktadır. Q harfi ise Fırtına Vadisinde kullanılmadığı için bu konuda yer almıyoruz.

ÖRNEKLERLE ALFABE ALIŞTIRMALARI
Laz Alfabesindeki "A B C Ç D E F G H İ J K L M N O P R S Ş S Ş T U V Y Z harfleri Türkçe ile aynıdır.
Bizler Türkçe dışındaki (I i, Ü ü, Ö o) harfleri ve Türkçede bulunmasına rağmen yumuşatılmadan okunan Ğ harflerini örneklerle anlatmaya çalışacağız.

*****
Ç̌ HARFİ:
İlk bakışta ç harfine benzeye bu lazca harf  ç harfine yakınlığından dolayı üstüne şapka konulmuştur.
Lazcada hem ç harfi hem de ḉ harfi vardır.
ḉ harfine örnek: ḉağana=yengeç / ç harfi ise Türkçede kullanılan ile aynıdır.  örnek: oçilu: evlenmek
ḉ harfini kolay yazabilmek ve herkes tarafından okunabilmesi için bir kaç şekilde daha yazabiliriz. Bunlar ḉ, ç', çh şeklinde de yazılabiliyor.
Ç̌ HARFİNİ RESİMLİ GÖRELİM:

 

 

Ç̌ HARFİNİ SESLİ DİNLEYELİM:

indir c.mp3 [169,41 Kb] (İndirme: 36)

 

*****
Ǩ HARFİ:
İlk bakışta k harfine benzeye bu lazca harf,  k harfine yakınlığından dolayı üstüne şapka konulmuştur.
Lazcada hem k harfi, hem de ǩ harfi vardır.
ǩ harfini kelime içinde kullanalım:
ǩuǩma=Güğüm / ǩulani=kız.
Ayrıca K' ve  k'  şekillde de bu harfi yazmamız mümkün:
Ǩ HARFİNİ RESİMLİ GÖRELİM

Laz alfabesi

 Ǩ HARFİNİ SESLİ DİNLEYELİM:

indirk.mp3 [142,8 Kb] (İndirme: 31)

 

 

*****
ṕ harfi:
Laz alfabesinde hem ṕ hem de p harfi vardır. bunlar birbirinden farklı iki kelimedir.
ṕ harfine örnek: ṕiṕila=çekirdek /  ṕiya=acaba / ṕaṕu=dede / diğer p harfi Türkçe de kullanılan p harfi ile aynı okunur.
bu harfi p' şeklinde de yazılabiliyor.
ṕ HARFİNİ RESİMLİ GÖRELİM:

Laz alfabesi

 

ṕ HARFİNİ SESLİ DİNLEYELİM:


indirp.mp3 [163,76 Kb] (İndirme: 6)

 

*****
ʒ harfi:
İlk bakışta üç (3) rakamına benzeyen bu harf Laz alfabesidir. Rakam değildir.
ʒ harfine örnek: ʒadi=bak / mʒa=gök / mʒudi=yalan /
ayrıca bu harfe benzerliğinden dolayı (3) üç rakamı ve ts  ile de yazılabiliyor.
ʒ HARFİNİ RESİMLİ GÖRELİM:

Laz alfabesi

 ʒ HARFİNİ SESLİ DİNLEYELİM:


indir ts.mp3 [144,05 Kb] (İndirme: 15)

*****

ǯ harfi:
Bu harf yukarıdaki harfe benzer farklı ses verir.
örnek: ǯari=su / ǯana=sene/seneye, ǯori/buseneki, ǯoneri=tartılmış
ayrıca ǯ harfini Tz şeklinde de yazılabiliyor.
ǯ HARFİNİ RESİMLİ GÖRELİM:

Laz alfabesi

 ǯ HARFİNİ SESLİ DİNLEYELİM:


indirtz.mp3 [169,55 Kb] (İndirme: 10)

 

*****
x harfi:
Laz alfabesinden bir harftir. İngilizcedeki iks harfi değildir.
x harifne örmek: xami=bıçak
X HARFİNİ RESİMLİ GÖRELİM:

Laz alfabesi

 

X HARFİNİ SESLİ DİNLEYELİM:
 
indir x.mp3 [150,05 Kb] (İndirme: 9)

 

*****
ť harfi
Laz alfabesinde hem ť harfi, Hem de t harfi bulunmaktadır. T harfi Türkçedeki t harfi ile aynıdır.
ť harfi ise Lazcaya özgü harftir. Örnek: ťora=az daha / ťaxa=güya ťebi=deri
ť harifini t' şeklinde de yazılabiliyor.

ť  HARFİNİ RESİMLİ GÖRELİM:

Laz alfabesi

 

ť  HARFİNİ SESLİ DİNLEYELİM: 

indir t.mp3 [143,39 Kb] (İndirme: 5)

 


 
*****
ž harfi:
Laz alfabesinde hem ž, Hem de z harfi bulunmaktadır.
ž harifne örnek: danži=diken / gunže=uzun
ayrıca ž harfi z' şeklinde de yazılabiliyor.


ž HARFİNİ RESİMLİ GÖRELİM:

Laz alfabesi

 
ž HARFİNİ SESLİ DİNLEYELİM:

indir z.mp3 [118,92 Kb] (İndirme: 6)

 

 

*****
ğ harfi:
ğ harfi yumuşatılmadan kullanılır.
ğari=gölge
ğorğona= taşlık
HARFİNİ SESLİ DİNLEYELİM:

indir g.mp3 [132,61 Kb] (İndirme: 3)

 

yukarıdaki tüm sesleri tek seferde dinleyin:

indir tumu.mp3 [1,44 Mb] (İndirme: 10)

 

Guri k'yite işk'init cumalepe do dalepe
Ramazan Kosanoğlu Klemurishi
ramox@hotmail.com
www.lazca.org

 

 




9-09-2013, 17:11
Yazar: Lazca
İncelenme: 2458
Oylama:
  
Konuya yorum yazabilmek için üye olmalısınız. Üye Ol
Yorum Ekle
Ad/Soyad: *
E-Posta: *
Yorumunuz:
Kalın İtalik Altı Çizili Üzeri Çizili | Sola Yasla Ortala Sağa Yasla | İfade Ekle Bağlantı EkleKorumalı Link Girin Renk Seç | Gizli Metin Alıntı Ekle Farklı Bir Alfabe ile Yazılmış Olan Seçili Metni Kiril Alfabesine Çevir Spoiler Ekle
Güvenlik Kodu: Güvenlik Kodu (CAPTCHA)
Kodu Güncelle
Kodu Yazın: