Ramazan Kosanoğlu ǨLEMURİŞİ

Osmanlıca Kamus-ı Türkî Sözlüğünde Lazca ve Lazistan Maddeleri Üzerine


Osmanlının son dönemlerinde Cumhuriyet öncesi, 1901 yılında Şemseddin Sami’nin  yazmış olduğu Kamus-ı Türkî sözlüğündeki Lazca ve Lazistan maddesi üzerine bilgiler vermeye çalışacağım. 

Ramazan Kosanoğlu

Konuya gelmeden önce Şemsettin Sami'yi ve eserlerini tanımak gerkir.
Şemseddin Sami (Fraşırî) (1 Haziran 1850, Fraşır - 1 Temmuz 1904, İstanbul), Arnavut asıllı Osmanlı yazarı, ansiklopedist ve sözlükçü. İlk Türkçe roman olan Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat'ın (1872), ilk Türkçe ansiklopedi olan Kamus-ül Alam'ın (1889-1898) ve modern anlamdaki ilk geniş kapsamlı Türkçe sözlük olan Kamus-ı Türkî'nin (1901) yazarıdır. Ayrıca Kamus-ı Fransevî adlı Fransızca ve Kamus-ı Arabî adlı Arapça sözlükleri kaleme almıştır.[1]


(
Üzgünüz, Ancak Bu Alanı Görüntüleme Yetkiniz Bulunmamaktadır.


Kısa bir tanıtımdan sonra konumuz olan Kamus-ı Türkî sözlüğündeki Laz maddesine gelelim. Kamus-ı Türkî 1232. sayfasında Laz maddesinin ilk sayfasında Lazca ve Lazistan hakkında bilgiler vermekte. Bu yazımda belgeleri ile maddelerin analizini  yapacağım.

Sözlükte Lazca Maddesi


Her ne kadar Laz maddesine yer vermese de Şemsettin Sami sözlükte Lazca maddesin açıklamasında Lazların lisanı olan demiştir Lazca için.  Kamus-ı Türkî’de Lazca tesbitlerine Kafkas dillerindendir demiş. Hatta daha da isabetli yorumlar katmıştır. Lazcanın Kafkas dillerinden olduğu vurgusundan hemen sonra emin olmadığını belirterek “Bekli de Gürcüce ile münasebeti vardır” diyor.
Bilindiği üzere Lazca, Megrelce, Svanca ve Gürcüce Güney Kafkas dil grubunda yer alan dillerdir ve ilişkilidir. O dönemde yabancı dil bilimcilerin Lazca konulu çalışmalarından haberdar olduğunu düşünüyorum. Nitekim Fransevî adlı bir çalışması da vardır yazarın.

 

Lazistan maddesi


Yine aynı sayfanın Lazca maddesinin hemen altında Lazistan maddesine yer veren yazar burada Lazistanı anlatırken Lazların yaşadığı yer demiştir. Lazistanın 2. notunda ise şaşırtan bir yorum katarak “Asıl Lazistan’ın sancak olub merkezi Rize’dedir.” Demiştir.

Yazar Lazistan’ın Lazların yaşadığı yer olduğunu, Lazların lisanının Kafkas dillerinden Lazca olduğunu ve asıl Lazların ve Lazistan’ın  Rize’de olduğu vurgusu yapması dikkat ekicidir.

Biliyorsunuz Osmanlı’ın 1461 yılında Trabzon devletine savaş açıp ele geçirmesinden sonra Trabzon’un da içinde bulundurğu Karadeniz’in doğusu dahil bölgeye Lazistan[2] sancağı olarak isimlendirilmişti.

Emojiye tıkla - Yorum yap - Paylaş
Bu içeriği Sosyal Ortamda Paylaş

Gişiş yap yada ücretsiz üye ol

Facebook hesabınla fikriniz yaz

Bu haberi okuyanlar aşağıdakileri de okudu



OSMANLI ARŞİVLERİNDE VE TBMM KAYITLARINDA LAZİSTAN
LAZCA TV - LAZURİ TV
OSMANLI ARŞİVLERİNDE VE TBMM KAYITLARINDA LAZİSTAN

Lazistan’ı anlatmaya çalışacağım. İstan: bir topluluğun bulunduğu yer anlamına gelen Farsça bir ek. Türkçede yer yurt anlamı verilse de illa bir ülke anlamına gelmez. Mesela

RİZE/ARDEŞEN GERÇEK TARİHİ. BELEDİYELERİN WEB SİTELERİNDE VERİLEN, İLÇE TARİHİ İLE BİLGİLER NE KADAR GERÇEK?-2
Lazların Tarihi
RİZE/ARDEŞEN GERÇEK TARİHİ. BELEDİYELERİN WEB SİTELERİNDE VERİLEN, İLÇE TARİHİ İLE BİLGİLER NE KADAR GERÇEK?-2

2- RİZE/ARDEŞEN Ardeşen belediyesinin kendi web sayfasında bulunan Ardeşen’in tarihi yazısı, Bu Adreste Yayınlanmıştı. Aynısını noktasına virgülüne dokunmadan ilk bölümde

LAZİA THEMASI VE OSMANLI DEVLETİ’NDE LAZİSTAN SANCAĞI
Lazların Tarihi
LAZİA THEMASI VE OSMANLI DEVLETİ’NDE LAZİSTAN SANCAĞI

1204’te Pazar ilçesinden Batum’a kadar uzanan topraklarda kurulan Laz Theması(bölgesi),bölgenin Osmanlı yönetimine girmesinden sonrada değişik bir adla devam etti.1519 da Yavuz

FINDIKLI TARİHİ. BELEDİYELERİN WEB SİTELERİNDE VERİLEN, İLÇE TARİHİ İLE BİLGİLER NE KADAR GERÇEK?-3
Lazların Tarihi
FINDIKLI TARİHİ. BELEDİYELERİN WEB SİTELERİNDE VERİLEN, İLÇE TARİHİ İLE BİLGİLER NE KADAR GERÇEK?-3

Fındıklı Tarihi Fındıklı belediyesinin kendi internet sayfasında bulunan Fındıklı'nın tarihini anlatan makalesi. http://www.findikli.bel.tr/Ilcemiz/Findikli-Tarihi-617.html

LAZLAR ÜZERİNE "KARTVELİST TEZ'LER"
İsmail Avcı Bucaklişi
LAZLAR ÜZERİNE "KARTVELİST TEZ'LER"

LAZLAR ÜZERİNE "KARTVELİST TEZ'LER" Gürcü resmi tarih tezlerine göre Lazlar (Megreller ve Lazlar) Gürcülerin (Kartveli) bir koludur. [1] Lazların konuştukları dil Gürcücenin bir

TBMM 1.DÖNEM LAZİSTAN LAZ MEBUSLARI ve ÖZGEÇMİŞLERİ
Ramazan Kosanoğlu ǨLEMURİŞİ
TBMM 1.DÖNEM LAZİSTAN LAZ MEBUSLARI ve ÖZGEÇMİŞLERİ

TBMM 1.DÖNEM LAZİSTAN LAZ MEBUSLARI

İçerik Takvimi

«    May 2022    »
PtSaÇrPrCuCtPz
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031 
Rize nöbetçi eczaneleri
HANGİ BELEDİYEYİ DAHA BAŞARILI BULUYORSUNUZ?