ĞORMOTǨOMİNO(O)N= MOTǨOMİNO(O)N
Arhavi’ de şaşkınlık anında ‘Aman Allahım’ anlamında bir deyim olararak kullanılan söz ya da söz grubu. Söz grubu diyorum çünkü aslen bu sözcüğün ‘Ğormoti ǩonari mi oren’ cümlesinden asimilasyonunun söz konusu olduğunu düşünüyorum.
O kadar ki bu söz grubunun sözcükleri tamamen parçalanmış ve ‘motǩominon’ şeklinde yukarıda da gördüğünüz gibi yeni bir sözcük bile üremiştir.
Biraz incelediğimizde ‘Ğormot’ sözcüğünün günümüzde tartışmaları halen sürse de kimi yerlerde doğaüstü güç, kimi yerlerde de Allah anlamında kullanıldığını biliyoruz.
‘ ǩonari’ = ‘ kadar’ (bir şey kadar) kelimesi Arhavi diyalektinde birlikte kullanıldığı kelimeye eklenerek genellikle ‘-ǩo’ şeklinde kullanılır ve son iki hecesi düşer.
Örneğin; ‘Annen kadar güzelsin’ cümlesi ‘Nanaskani ǩonari msǩva ore’ şeklinde iken özellikle konuşma esnasında ‘ Nanaskaniǩo msǩvare’ şekline dönüşebilir.
Bahsettiğimiz söz grubunda da ‘ Ğormotǩo_’ kısmını ‘Ğormoti ǩonari’ olarak çözümlüyorum.
Yine Arhavi diyalektinde sıkça rastladığımız değişimlerden biri de ‘mi oren, mu oren’ kalıplarında karşımıza çıkıyor.
Örneğin; ‘Bu ne/nedir’ cümlesi ‘Haya mu oren’ şeklinde ifade edilirken _re hecesinin düşmesinin yanında harf türemesiyle birlikte ‘Haya muno(o)n’
(Buradaki hece ve ses değişimleri kurallarıyla birlikte ayrı bir konudur.)
‘Bu kim/kimdir’ cümlesi de ‘Haya mi oren’ den ‘Haya mino(o)n’ haline dönüşmektedir.
‘minon’ yani ‘istiyorum’ sözcüğü ile karıştırılmaması için ikinci ‘o’ sesini parantez içinde vurgulamak istedim.
Bu durumda ‘Ğormoti ǩonari mi oren’ söz grubunun anlam olarak ‘Allah kadar (büyük, ulu, yüce) kim olabilir’ şeklinde hayret uyandıracak, şaşkınlık verici durumlarda kullanılan bir deyim olduğunu düşünüyorum.
Bu deyimi Kamil AKSOYLU’ nun ATASÖZLERİ VE DEYİMLER SÖZLÜĞÜ ‘nde de bulabilirsiniz.
Amatör gözlem ve araştırmalarımdan çıkmış bir fikirdir. Lütfen eksik veya hatalı gördüğünüz noktaları ekleyip düzeltiniz.
M.ALÇİÇEK
Bu haberi okuyanlar aşağıdakileri de okudu
![Lazca saat / Lazca günün dilimleri](/templates/laz/dleimages/no_image.jpg)
Lazca saat / Lazca günün dilimleri
Lazca saat sormak Çok insan tarafından sorulan bu sorunun yanıtı sanıldığının aksine çok ta zor değil. Biz bu yazıda saatin nasıl sorulduğunu incelemeyeceğiz. Bilaks Türkçeden
![Birkaç Lazca Kelime ve Anlamları. "esk'iri" "osuri" "oxrasure" "oxrask'iri" esk'iri ebereşk'imi](/templates/laz/dleimages/no_image.jpg)
Birkaç Lazca Kelime ve Anlamları. "esk'iri" "osuri" "oxrasure" "oxrask'iri" esk'iri ebereşk'imi
"esk'iri" "osuri" "oxrasure" "oxrask'iri" esk'iri ebereşk'imi
![Lazca Nerelerde Konuşulur (Lazların Memleketleri)](/templates/laz/dleimages/no_image.jpg)
Lazca Nerelerde Konuşulur (Lazların Memleketleri)
Türkiye’de "Laz” kelimesi bazen yanlış kullanılıyor. "Doğu Karadenizli” veya sadece "Karadenizli” anlamında bu kelimeyi kullanan milyonlarca insan bulunmaktadır. Halbuki gerçek
![ÇATALIN LAZCASI NEDİR? İŞTE YANITI](/uploads/posts/2019-03/1551991104_lazca-catall-bicak-kasik.png)
![LAZCANIN ARHAVİ DİYALEKTİNDE DOREN FİİLİ](/templates/laz/dleimages/no_image.jpg)
LAZCANIN ARHAVİ DİYALEKTİNDE DOREN FİİLİ
Kimi kaynaklarda doğu, kimilerinde orta olarak belirtilen Arhavi diyalektinde - ren do (o)rt’un ve ren do (o)ren Kolay anlaşılabilmesi için Türkçe ile kıyaslarsak; miş’li geçmiş
![ŞURİMŞİME NE DEMEK? LAZCA ŞURİMŞİNE NE ANLAMA GELİYOR?](/templates/laz/dleimages/no_image.jpg)
ŞURİMŞİME NE DEMEK? LAZCA ŞURİMŞİNE NE ANLAMA GELİYOR?
Şurimşine ne demek? Mütemadiyen sorulan Lazcada şurimşine nedir?, Şurimşine ne anlama geliyor?, Şurimşine nin Türkçesi nedir? Lazcanın doğu diyalektinde kullanılan şurimşine
Yorumlar
Gişiş yap yada ücretsiz üye ol
İçerik Takvimi
İlginizi Çekebilir
![img](/uploads/posts/2018-10/medium/1538852764_43273666_10156662114664144_2086811011536388096_o.jpg)
Lazca Gönüllüleri Arhavi'de Buluştu
![img](/uploads/posts/1396984740_laizka-kralligi.png)
LAZİKA KRALLIĞI
![img](/uploads/posts/2018-07/medium/1532971934_kazaaaa.jpg)
Çamlıhemşinde Feci Trafik Kazası : 1
![img](/uploads/posts/2020-11/medium/1605089147_61017.jpg)
Rize'nin 2. Lig Futbol Takımı
![img](/uploads/posts/2019-07/medium/1564432040_5d3d73200f25442654b5294c-1.jpg)
Karadeniz’de ‘Lazjazz’ esintisi
![Rize nöbetçi eczaneleri](https://www.lazca.org/uploads/nobetcieczane.jpg)