» » » Lazların tarihi köpeği ve özellikleri


Lazların tarihi köpeği ve özellikleri

sponsor bağlantıları


LAZLARIN TARİHİ KÖPEĞİ ZARDAVA ÜZERİNE
Ramazan Kosanoğlu

Ana vatanı Kolx ve Lazika, Türkiye'nin Artvin ili ile Gürcistan'ın Ajara bölgesinin kesiştiği yer olan köpek türünün temel özellikleri dik kulakları, kıvrık kuyruğu ve boynunda farklılaşan rengi ile dikkat çekiyor. 

Bu köpeğe Türkiye'deki Lazlar dahil Türkçede de Zerdava ve ya Zardava köpeği derler. Gözlemlerime göre bu köpeğe Zerdava denilmesinin nedeni; köyüm Meǩaleǩriti'de Lazcada Ğot̆uğut̆u, Arhavi'de Muxuxi denilen Sansara benzemesinden dolayı konulmuş olabileceği şeklinde olsa da, 
köpek aslen Zerdava avladığından dolayı zerdava adı konulmuş. Zaten Zerdava bildiğimiz sansardır. Sansarın diğer adıdır Zerdavadır. Küçüklüğümde Zerdava ismini Lazcada çok duydum. Köpeğin rengi ve renk desenleri Zerdava ile aynı olması dikkat çekicidir. 

Bu köpek türünün adı Lazca ve Türkçede Zerdava/Zardava denir. 
Gürcücede ise Mekverne denir.

Bu köpeğe "Zağari Laç̌i" gibi isimler konulsa da zağari başka bir köpek türü olduğundan ve diğer bölgelerde bu köpek türüne bölgede yaşayan birinin bu ismi kullanmadığından dolayı gerçekçi gelmiyor. 
Araştırmalarıma göre bu köpeğin Laz köpeği olduğunu gerçeği ile karşılaştım. Nesli tükenen bu köpek Artvin ve Ajara bölgelerinden Trabzon'a kadar gelmiş. Günümüzde sayısı azalan köpek türünün aynı zamanda saf ırkı da çok az bulunuyor.

LAZCADA LAÇ̌İ, COĞORİ İSİMLERİ ÜZERİNE
Lazca'nın batı ağzında köpeğe laç̌i, doğu ağzında ise coğori denilmektedir. Her iki isim de Lazcadır ve köpeğe denilir ama az farkları vardır. Bu farkı net anlayabilmek için Lazcanın da aynı dil drubunda bulunduğu Güney Kafkas dil ailesinin diğer mensupları olan Megrelce ve Lazcaya bakmak lazım. 

Lazcaya en çok benzeyen dil olan Megrelcede Laǩvi denilen şey batı diyelektindeki Lazcada kulanılan Laç̌i ile aynı kelimedir. Megreller yavru köpeğe Laǩvi, yetişkinlere ise Coğori derler. Batı Lazcası köpeğe Laç̌i olarak günümüze gelmiş, doğu diyalektinde ise Coğori olarak kalmış. 

Köpeğin anavatanı 

Zardava Laz köpeği


Meǩaleǩriti'de Lazcada Ğot̆uğut̆u, Arhavi'de Muxuxi denilen Sansar 




Emojiye tıkla sayfaya duygunu bırak
0


Daha kolay yorum yazabilmek için ücretsiz üye ol Üye Olmak İçin Tılka


Adınız Soyadınız: