Lazca

Laz alfabesi


(1)LAZLAR KİMDİR NERELERDE YAŞARLAR

 

 


LazlarLazca konuşanlardır. Türkiye'nin kuzeydoğusunda, tarihte Lazistan (lazcada Lazepona denilebilir) olarak adlandırılan Doğu Karadeniz Bölgesinde, Artvin'in Hopa (Xopa), Arhavi (Arkabi), Borçka (Borçxa) ilçeleri ve Rize'nin Fındıklı (Viǯe), Ardeşen (Artaşeni), Pazar (Atina), Çamlıhemşin (Vija) ilçelerinde; göçmen olarak İkizdere'nin Merkeze yakın 6 Köyünde ve Güneyce beldesinde 93 Harbi olarak bilinen 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşından dolayı Batum, Hopa ve Arhavi'den göç ederek yerleştikleri Gölcük, Yalova, İzmit, Sapanca, Kocaeli/Kandıra, Karasu, Düzce, Akyazı, Akçakoca, Samsun, Baruthane, Vezirköprü, Ladik , Kavak, Havza, Balıkesir/manyas gibi yerlerde yaşamaktadırlar. Bu insanlar kendilerine has dilleri olan Lazca konuşurlar. Ayrıca Gürcistan'da da Lazlar yaşamaktadırlar. Lazca konuşulan ve Lazların yaşadığı yerleri yazıyor olmamız diğer yerlerde yaşamıyorlar anlamı vermemektedir. Böyle alan kısıtlamaları genel itibari ile doğru değildir.

(2)Lazca
Lazca (Lazca: Lazuri nena / ლაზური ნენა) eski Kolhis dilinin devamı olduğu sanılan, Zanik (zan) Kafkas dilidir.
Lazca yazıldığı gibi okunur, okunduğu gibi yazılır. Her sesin karşılığında bir harf vardır. Türkiye'de Lazca Latin harf temellidir. 

Türkiye'de kabul gören 38 harfli Laz alfabesi şöyledir
A, B, C, Ç, Ç’, D, E, F, G, Gy, Ğ, H, İ, J, K, K’, Ky, Ky’, L, M, N, O, P, P’, R, S, Ş, T, T’, U, V, X, X’, Y, Z, Z*, 3, 3’ 



(3) 34 HARFLİ LAZ ALFABESİ

Bu çalışmamda Fırtına Vadisi diyalektinde kullanılan 34 harfli alfabeyi anlatacağım.
Büyük harfler
A B C Ç Ç̌  D E F G Ğ H X I J K Ǩ  L M N O P P̌  R S Ş T Ť U V Y Z Ž Ʒ Ǯ

Küçük Harfler
a b c ç ḉ d e f g ğ h i j k ǩ l m n o  p ṕ r s ş ʒ ǯ t ť u v x y z

Sesli harfler
a e i o u 

 
(4) Lazcaya özgü harfler
ḉ ǩ ṕ ʒ ǯ ť x ž ğ Bu harflerin Türkçe karşılığı yok.
Türkçede olan I Ö Ü harfleri Lazcada yoktur.
Bu 9 harfin dışındaki diğer harfler Türkçe ile aynıdır. 
Üstte belirttiğimiz (ḉ ǩ ṕ ʒ ǯ ť x ž ğ) Lazcaya özgü harfleri kelime içinde kullanalım.

(5) Lazcaya özgü harflerin yazılması


LAZ ALFABESİ YAZILIŞ VE OKUNUŞLARI

 

İlk bakışta ç harfine benzeye bu lazca harf  ç harfine yakınlığından dolayı üstüne şapka konulmuştur.
Lazcada hem ç harfi hem de ḉ harfi vardır.
ḉ harfine örnek: ḉağana=yengeç / ç harfi ise Türkçede kullanılan ile aynıdır.  örnek: oçilu: evlenmek

 
ǩ
İlk bakışta k harfine benzeye bu lazca harf,  k harfine yakınlığından dolayı üstüne şapka konulmuştur.
Lazcada hem k harfi, hem de ǩ harfi vardır.
ǩ harfini kelime içinde kullanalım:
ǩuǩma=Güğüm / ǩulani=kız. k harfi ise Türkçede kullanılan k ile aynıdır.


Laz alfabesinde hem ṕ hem de p harfi vardır. bunlar birbirinden farklı iki kelimedir.
ṕ harfine örnek: ṕiṕila=çekirdek /  ṕiya=acaba / ṕaṕu=dede / diğer p harfi Türkçe de kullanılan p harfi ile aynı okunur
 

 
ʒ
İlk bakışta üç rakamına benzeyen bu harf Laz alfabesidir. Rakam değildir.ʒ harfine örnek: ʒadi=bak / mʒa=gök / mʒudi=yalan

ǯ
Bu harf yukarıdaki harfe benze farklı ses verir. örnek: ǯari=su / ǯana=sene/seneye ǯoneri/buseneki, ǯoneri=tartılmış


x
Laz alfabesinden bir harftir. İngilizcedeki (iks) harfi değildir.
x harifne örnek: xami=bıçak

LAZ ALFABESİ YAZILIŞ VE OKUNUŞLARI

 

 

ť
Laz alfabesinde hem ť harfi, Hem de t harfi bulunmaktadır. T harfi Türkçedeki t harfi ile aynıdır.
ť harfi ise Lazcaya özgü harftir. Örnek: ťora=az daha / ťaxa=güya ťebi=deri

 

 

LAZ ALFABESİ YAZILIŞ VE OKUNUŞLARI

 

 

ž
Laz alfabesinde hem ž, Hem de z harfi bulunmaktadır.
ž harifne örnek: danži=diken / gunže=uzun
Harfin üzerindeki şapkayı nasıl yapacağız?

 

 


ğ
ğ harfi yumuşatılmadan kullanılır. 
ğari=gölge
ğorğona= taşlık

Şapka yerine ' işareti koyarak Lazca harflere benzetmiş oluyoruz
örnek: ž yazacağımızda z' yazıyoruz. ǯ yazacğımıza 3 rakamının üzerine tırnak ile  3' yazıyoruz.
Böylece bu harfe benzemiş oluyor.

Ramazan Kosanoğlu KLEMURİSHİ
ramox@hotmail.com

 

 

Bu anlattıklarımızın özeti. Videoyu tamekran büyütüp net izleyebilirsiniz.
lirsiniz.

 


 

 




Kaynak: http://www.lazca.org/lazca/173-laz-alfabesi-yazilis-ve-okunuslari.html

 

Emojiye tıkla - Yorum yap - Paylaş
Bu içeriği Sosyal Ortamda Paylaş

Bu haberi okuyanlar aşağıdakileri de okudu



Lazca Nerelerde Konuşulur (Lazların Memleketleri)
Lazca
Lazca Nerelerde Konuşulur (Lazların Memleketleri)

Türkiye’de "Laz” kelimesi bazen yanlış kullanılıyor. "Doğu Karadenizli” veya sadece "Karadenizli” anlamında bu kelimeyi kullanan milyonlarca insan bulunmaktadır. Halbuki gerçek

Lazlar Nerede Yaşar?
Lazlar
Lazlar Nerede Yaşar?

LAZLAR NERELERDE YAŞARLAR? LAZLAR HANGİ İLÇELERDE YAŞARLAR? LAZLAR HANGİ KÖYLERDE YAŞARLAR?

LAZCANIN ARTVIN VE RIZE ILÇE AĞIZLARI VE FARKLARI
Ramazan Kosanoğlu ǨLEMURİŞİ
LAZCANIN ARTVIN VE RIZE ILÇE AĞIZLARI VE FARKLARI

LAZLAR KİMDİR NERELERDE YAŞARLAR Lazlar Lazca konuşmalarıdır. Lazlar, tarihte Lazistan olarak adlandırılan Doğu Karadeniz Bölgesinde, Artvin’inHopa (Xopa), Arhavi (Arkabi), Borçka

LAZ ALFABESİ YAZILIŞ VE OKUNUŞLARI
Videolar
LAZ ALFABESİ YAZILIŞ VE OKUNUŞLARI

Laz alfabesi, Laz alfabesi nasıl yazılır? Lazca nasıl dildir? Lazca okunuşları? gibi çok sayıda istek gelmekte, sorulara yanıt aranmaktadır. Bu anlamda Laz alfabesi sesi anlatım,

1877-1878 OSMANLI RUS SAVAŞLARI(93 HARBİ) : KAFKASYA VE ARTVİN’DEN BATI ANADOLU’YA DOĞRU LAZ GÖÇLERİ
Lazların Tarihi
1877-1878 OSMANLI RUS SAVAŞLARI(93 HARBİ) : KAFKASYA VE ARTVİN’DEN BATI ANADOLU’YA DOĞRU LAZ GÖÇLERİ

Devrin'' hasta adamı'' olan Osmanlı Devleti ile Rusya arasında 1877-1878 yılları arasında tarihte 93 harbi denilen savaşlar olmuş, Osmanlı Devleti ’de Ruslar karşısında büyük bir

Gişiş yap yada ücretsiz üye ol

İçerik Takvimi

İlginizi Çekebilir

img
İrituli mak'omadu
31-05-2013, 21:37
img
TDK'DAN LAZCA SÖZLÜK
23-09-2014, 20:56
Rize nöbetçi eczaneleri
HANGİ BELEDİYEYİ DAHA BAŞARILI BULUYORSUNUZ?